Spanningsdelers
Een serieschakeling gedraagt zich als een spanningsdeler. De spanningsdeler is een belangrijke toepassing van de serieschakeling.
Wat is belangrijk?
  • Je zegt de spanningsdelerformule op en past hem toe.
  • Je gebruikt een potentiometer als spanningsdeler en stelt hem als zodanig in.
  • Je beschrijft enkele spannigsdelertoepassingen.
Figuur 4-30 : voorbeeld van een spanningsdeler met twee weerstanden
Een serieschakeling die bestaat uit weerstanden gedraagt zich als een spanningsdeler. De totale spanningsval over een enkel gesloten stroompad is afhankelijk en recht evenredig met de waarden van de serieweerstanden in dit stroompad. De kleinste weerstand heeft de kleinste spanningsval en de grootste weerstand heeft de grootste spanningsval. In figuur 4-30 zie je dat van de spanningsval over
R2{R}_{2}
staat en van de spanningsval over
R1{R}_{1}
. De reden hiervoor is dat de som van de twee weerstanden gelijk is aan
10kΩ10 k\Omega
(
6kΩ+4kΩ6 k\Omega +4 k\Omega
).
R1{R}_{1}
is van de totale weerstand en
R2{R}_{2}
. Dit heeft als gevolg dat over van de totale spanning staat en over
R2{R}_{2}
staat van de totale spanning.

Formule van de spanningsdeler

Figuur 4-31 toont een algemeen schema van een spanningsdeler met
nn
weerstanden.
Figuur 4-31 : algemeen schema van een spanningsdeler met n weerstanden
Stel dat
één van de spanningsvallen is van de weerstanden in figuur 4-31 en dat
de specifieke weerstand is waarover deze spanningsval staat. Volgens de wet van Ohm geldt:
(a)
Hierin is
de totale stroom die door alle weerstanden vloeit. Deze stroom is gelijk aan :
(b)
Vervang nu in vergelijking (a) de stroom
door vergelijking (b) :
Anders gerangschikt :
U1{U}_{1}
De spanningsval over eender welke weerstand van een combinatie van weerstanden in een serieschakeling is gelijk aan de verhouding van deze weerstand op de totale weerstand, vermenigvuldigt met de bronspanning.
RT{R}_{T}
U1=R1RT×Ubron=200Ω1000Ω×10V=2V{U}_{1}=\frac{ {R}_{1}}{ {R}_{T}}\times {U}_{bron}=\frac{200\Omega }{1000\Omega } \times 10 V=2 V
RT=200Ω+500Ω+300Ω=1000Ω{R}_{T}=200\Omega +500\Omega +300\Omega =1000\Omega

RT=R1+R2+R3=1kΩ+8,2kΩ+3,3kΩ=12,5kΩ{R}_{T}={R}_{1}+{R}_{2}+{R}_{3}=1 k\Omega +\mathrm{8,2} k\Omega +\mathrm{3,3} k\Omega =\mathrm{12,5} k\Omega
De potentiometer als regelbare spanningsdeler

Door de loper (wiper) te verdraaien in figuur 4-35 wordt, afhankelijk van de richting waarin je deze verdraaid, ofwel de weerstand
R13{R}_{13}
groter en de weerstand
R32{R}_{32}
kleiner of omgekeerd. De respectievelijke spanningsvallen over deze twee weerstanden veranderen recht evenredig met de verdraaiing van de loper (wiper).
Figuur 4-35 : De potentiometer als spanningsdeler
Uout{U}_{out}
In figuur 4-35 kan je de spanning
U3{U}_{3}
, welke overeenkomt met de spanning over de weerstand
R32{R}_{32}
, als volgt berekenen:
U3=R32R13+R32×UBatterij{U}_{3}=\frac{ {R}_{32}}{\begin{array}{c}{R}_{13}+{R}_{32}\\ \end{array}} \times {U}_{Batterij}

Test jezelf aangaande spanningsdelers

  1. 1.
    Wat is een spanningsdeler?
  2. 2.
    Hoeveel weerstanden kunnen er in een serie spanningsdelercircuit?
  3. 3.
    Wat is de algemene formule voor de spanningsdeler?
  4. 4.
    Als 2 weerstanden in serie dezelfde waarde hebben en verbonden zijn met een spanningsbron van
    20V,20\mathit{ }\mathit{V},
    hoe groot is dan de spanning over elke weerstand?
  5. 5.
    Een
    56kΩ56\mathit{ }\mathit{k}\mathit{\Omega }
    weerstand en een
    82kΩ82\mathit{ }\mathit{k}\mathit{\Omega }
    weerstand staan verbonden als spanningsdeler. Stel dat de bronspanning gelijk is aan 10 V; teken dan het circuit en bepaal de spanning over elk van de weerstanden.
  6. 6.
    De schakeling van figuur 4-37 bestaat uit een lineaire potentiometer van
    1kΩ.1\mathit{ }\mathit{k}\mathit{\Omega }.
    Op welke weerstandswaarde moet je de weerstand tussen
    A\mathit{A}
    en
    B\mathit{B}
    afregelen zodat
    7,5V\mathrm{7,5}\mathit{ }\mathit{V}\mathit{ }
    staat tussen de punten
    B\mathit{B}
    en
    C\mathit{C}
    ?
Figuur 4-37
Copy link
On this page
Formule van de spanningsdeler
De potentiometer als regelbare spanningsdeler
Test jezelf aangaande spanningsdelers